Shloka 7

Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum

Udyoga-parva 35

Devanagari script

मर्माण्यस्थीनि हृदयं तथासून्‌ रूक्षा वाचो निर्दहन्तीह पुंसाम्‌ । तस्माद्‌ वाचमुषती रूक्षरूपां धर्मारामो नित्यशो वर्जयीत,इस जगतमें रूखी बातें मनुष्योंके मर्मस्थान, हड्डी, हृदय तथा प्राणोंको दग्ध करती रहती हैं; इसलिये धर्मानुरागी पुरुष जलानेवाली रूखी बातोंका सदाके लिये परित्याग कर दे

Transliteration

marmāṇy asthīni hṛdayaṃ tathā sūn rūkṣā vāco nirdahantīha puṃsām | tasmād vācam uṣatīṃ rūkṣarūpāṃ dharmārāmo nityaśo varjayīta ||

Translation

Жестокие слова в этом мире обжигают у человека жизненно важные места, кости, сердце и даже само дыхание жизни. Потому тот, кто радуется дхарме, должен всегда воздерживаться от речи жгучей и грубой по природе.

Word by Word

मर्माणिvital spots

अस्थीनिbones

हृदयम्heart

तथाand also

असून्lives; vital breaths

रूक्षाःharsh

वाचःwords; speech

निर्दहन्तिburn up; scorch

इहhere (in this world)

पुंसाम्of men

तस्मात्therefore

वाचम्speech; words

उषतीम्burning; scorching

रूक्षरूपाम्of harsh form; harsh in nature

धर्मारामःone who delights in dharma; dharma-loving man

नित्यशःalways; constantly

वर्जयीतshould avoid; should shun

Speaker

हंस उवाच

Characters & Entities

ह

हंस (Haṃsa)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes