Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)

प्रायेण श्रीमतां लोके भोक्तुं शक्तिर्न विद्यते जीर्यन्त्यपि हि काष्ठानि दरिद्राणां महीपते,राजन! संसारमें धनियोंको प्रायः भोजनको पचानेकी शक्ति नहीं होती, किंतु दरिद्रोंके पेटमें काठ भी पच जाते हैं

prāyeṇa śrīmatāṃ loke bhoktuṃ śaktir na vidyate | jīryanty api hi kāṣṭhāni daridrāṇāṃ mahīpate ||

Видура замечает: «В этом мире богатые нередко лишены внутренней силы, чтобы переварить и по-настоящему насладиться тем, что потребляют; тогда как бедняки, о царь, переваривают даже то, что твердо, как дерево».

प्रायेणgenerally, for the most part
प्रायेण:
TypeIndeclinable
Rootप्राय
श्रीमताम्of the wealthy
श्रीमताम्:
Sambandha
TypeNoun/Adjective
Rootश्रीमन्त्
FormMasculine, Genitive, Plural
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
भोक्तुम्to eat / to enjoy
भोक्तुम्:
TypeVerb
Rootभुज्
FormTumun (infinitive)
शक्तिःpower, capacity
शक्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
विद्यतेexists, is found
विद्यते:
TypeVerb
Rootविद्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
जीर्यन्तिare digested / decay
जीर्यन्ति:
TypeVerb
Rootजॄ
FormPresent, Parasmaipada, Third, Plural
अपिeven, also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
काष्ठानिpieces of wood
काष्ठानि:
Karta
TypeNoun
Rootकाष्ठ
FormNeuter, Nominative, Plural
दरिद्राणाम्of the poor
दरिद्राणाम्:
Sambandha
TypeNoun/Adjective
Rootदरिद्र
FormMasculine, Genitive, Plural
महीपतेO lord of the earth (king)
महीपते:
Sambodhana
TypeNoun
Rootमहीपतिः
FormMasculine, Vocative, Singular

विदुर उवाच

V
Vidura
K
King (Dhṛtarāṣṭra implied by address)
W
wood (kāṣṭha)