Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Bhīṣma–Jāmadagnya-saṃvādaḥ

Bhishma’s account of the encounter with Rāma Jāmadagnya

ततः शक्ति प्राहिणोद्‌ घोररूपा- मस्त्रे रुद्धे जामदग्न्यो महात्मा । कालोत्सृष्टां प्रजवबलितामिवोल्कां संदीप्ताग्रां तेजसा व्याप्प लोकम्‌

tataḥ śaktiṃ prāhiṇod ghorarūpām astre ruddhe jāmadagnyo mahātmā | kālotsṛṣṭāṃ prajavabalitām ivolkāṃ saṃdīptāgrāṃ tejasā vyāpya lokam ||

Тогда, когда его снаряды были остановлены, великодушный Джамадагнья (Парашурама) метнул страшную шакти. Она пылала, словно метеор, выпущенный самим Временем, гонимая неодолимой силой; её огненный наконечник сверкал, и своим сиянием она будто заполняла весь мир.

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
शक्तिम्a spear/weapon (śakti)
शक्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
प्राहिणोत्sent, hurled forth
प्राहिणोत्:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-हिण्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
घोररूपाम्of terrible form
घोररूपाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootघोररूप
FormFeminine, Accusative, Singular
अस्त्रेin/with the weapon (missile)
अस्त्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Locative, Singular
रुद्धेwhen obstructed/checked
रुद्धे:
Adhikarana
TypeVerb
Rootरुद्ध
FormPast passive participle (kta), Neuter, Locative, Singular
जामदग्न्यःJāmadagnya (Paraśurāma)
जामदग्न्यः:
Karta
TypeNoun
Rootजामदग्न्य
FormMasculine, Nominative, Singular
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
कालोत्सृष्टाम्released by Time/Death
कालोत्सृष्टाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकालोत्सृष्ट
FormPast passive participle (kta), Feminine, Accusative, Singular
प्रज्वलिताम्blazing
प्रज्वलिताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रज्वलित
FormPast passive participle (kta), Feminine, Accusative, Singular
बलिताम्strengthened/impelled
बलिताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबलित
FormPast passive participle (kta), Feminine, Accusative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
उल्काम्a meteor/firebrand
उल्काम्:
Karma
TypeNoun
Rootउल्का
FormFeminine, Accusative, Singular
संदीप्ताग्राम्having a blazing tip/front
संदीप्ताग्राम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसंदीप्ताग्र
FormFeminine, Accusative, Singular
तेजसाby (its) radiance
तेजसा:
Karana
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
व्याप्यhaving pervaded
व्याप्य:
TypeVerb
Rootव्याप्
FormAbsolutive/Gerund (ktvā/lyap), lyap (after prefix), true
लोकम्the world
लोकम्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
J
Jāmadagnya (Paraśurāma)
Ś
Śakti (spear-weapon)
K
Kāla (Time)
L
Loka (the world)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical tension in warfare: when one’s weapons are obstructed, anger can escalate to overwhelming force. The meteor-like, Time-released imagery warns that unrestrained power can become world-consuming, implying the need for dharmic restraint even in justified combat.

Bhīṣma narrates that Paraśurāma, finding his astra countered, hurls a terrifying śakti (spear-weapon). It appears like a blazing meteor released by Kāla, its radiance spreading as though it fills the entire world.