Shloka 77
पाण्डुरं कार्मुकं गृह प्रायां भरतसत्तम । भरतश्रेष्ठ! मैंने अपने शरीरपर श्वेतवर्णका कवच धारण करके श्वेत धनुष हाथमें लेकर यात्रा की ।। पाण्डुरेणातपत्रेण प्रियमाणेन मूर्थनि,नरेश्वर! उस समय मेरे मस्तकपर श्वेत छत्र तना हुआ था और मेरे दोनों ओर सफेद रंगके चँवर डुलाये जाते थे। मेरे वस्त्र, मेरी पगड़ी और मेरे समस्त आभूषण श्वेतवर्णके ही थे
pāṇḍuraṃ kārmukaṃ gṛhya prāyāṃ bharatasattama | pāṇḍureṇātapatreṇa priyamāṇena mūrdhani naraśvara | śvetavarṇaṃ kavacaṃ dhṛtvā śvetadhanuḥ pāṇau kṛtvā yātrāṃ kṛtavān | śvetacāmarāṇi ca ubhayataḥ vījitāni | mama vastrāṇi uṣṇīṣaṃ sarvāṇi ābharaṇāni ca śvetāni eva āsan ||
Бхишма сказал: «О лучший из Бхарат, я выступил, взяв в руки бледно-белый лук. О владыка людей, над моей головой держали приятный взору белый зонт, а по обе стороны размахивали белыми чамарами — опахалами из хвоста яка. Облачившись в белый панцирь и держа в руке белый лук, я отправился в путь; мои одежды, тюрбан и все украшения также были белыми».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the outward marks of royal and kshatriya dignity—parasol, chowries, armor, and weapons—suggesting that public symbols of authority and readiness for duty (especially martial duty) accompany a ruler’s or warrior’s role. It underscores the ethic of bearing one’s station with visible discipline and honor.
Bhishma is recounting a past departure or procession: he describes setting out with a pale-white bow, wearing white armor, with a white parasol above and white fans on either side, and dressed entirely in white. The scene emphasizes ceremonial grandeur and martial readiness.