Adhyāya 160: Arjuna’s Envoy-Message—Critique of Borrowed Valor and Pre-dawn Mobilization
शस्त्रौघमक्षय्यमतिप्रवृद्धं यदावगाहा श्रमनष्टचेता: । भविष्यसि त्वं हतसर्वबान्धव- स््तदा मनस्ते परितापमेष्यति,'भाँति-भाँतिके शस्त्र इस सैन्यसागरके जलप्रवाह हैं। यह अक्षय होनेके साथ ही खूब बढ़ा हुआ है। इसमें प्रवेश करनेपर अधिक श्रमके कारण जब तुम्हारी चेतना नष्ट हो जायगी, तुम्हारे समस्त बन्धु मार दिये जायूँगे, उस समय तुम्हारे मनको बड़ा संताप होगा
śastraugham akṣayyam atipravṛddhaṃ yadāvagāhāḥ śrama-naṣṭa-cetāḥ | bhaviṣyasi tvaṃ hata-sarva-bāndhavaḥ tadā manas te paritāpam eṣyati ||
Улука предупреждает: войско Кауравов — словно разлив оружия, бурный и неиссякаемый. Если ты нырнёшь в этот поток, изнеможение разрушит ясность твоего разума; а когда все твои родичи будут перебиты, тогда твоё сердце охватит жгучее раскаяние. Эти слова сказаны для устрашения: война представлена как всепоглощающая сила, а решимость противника — как путь не к чести, но к скорби и нравственной муке.
उलूक उवाच
The verse highlights how war’s momentum can overwhelm judgment: entering the 'flood' of violence leads to mental collapse and, after the loss of one’s own people, to intense remorse. It implicitly warns that victory-talk and martial pride often end in grief, making ethical foresight crucial.
Ulūka, speaking on behalf of the Kauravas, delivers a taunting warning to the opposing side. He portrays the Kaurava forces as an inexhaustible torrent of weapons and predicts that the enemy will be exhausted, lose composure, and later suffer anguish when their relatives are killed.