Previous Verse
Next Verse

Mahabharata — Udyoga Parva, Shloka 7

धृतराष्ट्रस्य वंशोपदेशः

Dhṛtarāṣṭra’s Dynastic Counsel on Legitimate Rule

ततः सर्वा: प्रजास्तात धृतराष्ट्रं जनेश्वरम्‌ । अन्वपद्यन्त विधिवद्‌ यथा पाण्डुं जनाधिपम्‌

tataḥ sarvāḥ prajāstā́ta dhṛtarāṣṭraṁ janeśvaram | anvapadyanta vidhivad yathā pāṇḍuṁ janādhipam ||

Затем, милый мой, все подданные должным образом подчинились Дхритараштре, владыке народа, так же как прежде следовали царю Панду. Стих утверждает нравственный идеал упорядоченной гражданской верности: когда власть переходит надлежащим образом, общество ищет устойчивости, придерживаясь законного государя согласно установленным нормам.

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
Formadverb
सर्वाःall
सर्वाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
Formfeminine, nominative, plural
प्रजाःsubjects, people
प्रजाः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजा
Formfeminine, nominative, plural
तातO dear (father/son), O dear one
तात:
TypeNoun
Rootतात
Formmasculine, vocative, singular
धृतराष्ट्रम्Dhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
Formmasculine, accusative, singular
जन-ईश्वरम्lord of the people
जन-ईश्वरम्:
Karma
TypeNoun
Rootजनेश्वर
Formmasculine, accusative, singular
अन्वपद्यन्तfollowed, went after, became subject to
अन्वपद्यन्त:
TypeVerb
Rootअनु + पद्
Formimperfect (laṅ), third, plural, parasmaipada
विधिवत्according to rule, duly
विधिवत्:
TypeIndeclinable
Rootविधिवत्
Formadverb
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Formconjunction/adverb
पाण्डुम्Pāṇḍu
पाण्डुम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डु
Formmasculine, accusative, singular
जन-अधिपम्ruler of the people
जन-अधिपम्:
Karma
TypeNoun
Rootजनाधिप
Formmasculine, accusative, singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyudeva
D
Dhṛtarāṣṭra
P
Pāṇḍu
P
prajāḥ (the subjects/people)

Educational Q&A

The verse highlights rajadharma and social ethics: when authority is established in a proper, rule-governed way (vidhivat), the people maintain stability by duly accepting and following the sovereign, as they did under the previous righteous ruler.

Vāyudeva states that after the relevant transition of power, all the subjects came to follow Dhṛtarāṣṭra as their ruler, in the same orderly manner in which they had earlier followed King Pāṇḍu.