Shloka 6
Droṇa–Vidura–Gāndhārī Counsel in the Royal Assembly (धर्मार्थयुक्ता सभा-उपदेश-प्रकरणम्)
Devanagari script
वायुदेव उवाच मया नागपुरं गत्वा सभायां धृतराष्ट्रज: | तथ्यं पथ्यं हितं चोक्तो न च गृह्नाति दुर्मति:,भगवान् श्रीकृष्णने कहा--राजन्! मैंने हस्तिनापुर जाकर कौरवसभामें धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनसे यथार्थ लाभदायक और हितकर बात कही थी; परंतु वह दुर्बुद्धि उसे स्वीकार ही नहीं करता था
Transliteration
vāyudeva uvāca | mayā nāgapuraṃ gatvā sabhāyāṃ dhṛtarāṣṭrajaḥ | tathyaṃ pathyaṃ hitaṃ cokto na ca gṛhṇāti durmatiḥ ||
Translation
Ваюдева сказал: «Я отправился в Нагapura (Хастинапуру) и в царском собрании обратился к сыну Дхритараштры со словами истинными, благими и полезными. Но тот человек с дурным сердцем не пожелал их принять».
Word by Word
वायुदेवःVāyudeva (Wind-god)
वायुदेवः:
Karta
TypeNoun
Rootवायुदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
नागपुरम्to Nāgapura (Hastināpura)
नागपुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootनागपुर
FormNeuter, Accusative, Singular
गत्वाhaving gone
गत्वा:
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त्वा (absolutive), Active, same as main verb
सभायाम्in the assembly
सभायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसभा
FormFeminine, Locative, Singular
धृतराष्ट्रजःson of Dhṛtarāṣṭra (Duryodhana)
धृतराष्ट्रजः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्रज
FormMasculine, Nominative, Singular
तथ्यम्true (thing)
तथ्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतथ्य
FormNeuter, Accusative, Singular
पथ्यम्wholesome / beneficial
पथ्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपथ्य
FormNeuter, Accusative, Singular
हितम्good / in one’s interest
हितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहित
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
उक्तःwas spoken / was told
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
गृह्णातिaccepts / takes
गृह्णाति:
TypeVerb
Rootग्रह्
FormPresent, Third, Singular
दुर्मतिःthe evil-minded one
दुर्मतिः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्मति
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
V
Vāyudeva (Vāyu)D
DhṛtarāṣṭraD
Duryodhana (Dhṛtarāṣṭraja)N
Nāgapura (Hastināpura)S
Sabhā (royal assembly)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes