Shloka 6
Vidurā–Putra Saṃvāda: Utsāha, Kīrti, and Kṣātra Resolve
Udyoga-parva 131
श्रोत्रियस्थेव ते राजन् मन्दकस्याविपक्चित: । अनुवाकहता बुद्धिर्धर्ममेवैकमी क्षते,राजन! जैसे वेदके अर्थको न जाननेवाले अज्ञ वेदपाठीकी बुद्धि केवल वेदके मन्त्रोंकी आवृत्ति करनेमें ही नष्ट हो जाती है और केवल मन्त्रपाठमात्र धर्मपर ही दृष्टि रहती है, उसी प्रकार तुम्हारी बुद्धि भी केवल शान्तिधर्मको ही देखती है
śrotriyastha iva te rājan mandakasya avipakvitaḥ | anuvākahatā buddhir dharmam evai kam īkṣate ||
Ваю сказал: «О царь, твоё разумение подобно разумению тупого, ещё незрелого чтеца Вед, который, не постигая смысла, изнуряет ум одним лишь повторением уроков и видит “дхарму” только в чтении. Так и твой ум прикован лишь к дхарме мира, не в силах узреть в этом кризисе более полное требование праведности.»
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Mere attachment to a single form of dharma—here, peace—without mature discernment can become a limitation. True righteousness requires understanding meaning and context, not just repeating a principle or practice.
Vāyu addresses the king and rebukes him for a one-sided fixation on ‘śānti-dharma’ (peaceful policy). He compares the king’s mindset to an uncomprehending Veda-reciter who repeats lessons without grasping their sense, implying the king is missing the broader ethical demands of the situation.