Shloka 7
अध्याय १२२ — कृष्णस्य दुर्योधनं प्रति नीत्युपदेशः
Kṛṣṇa’s Ethical Counsel to Duryodhana
Devanagari script
चतुष्पादस्त्वया धर्मश्चितो लोक्येन कर्मणा । अक्षयस्तव लोको<यं कीर्तिश्रिवाक्षया दिवि,“राजन! तुमने लोकहितकारी सत्कर्मद्वारा चारों चरणोंसे युक्त धर्मका संग्रह किया; अतः तुम्हें यह अक्षय स्वर्गलोक प्राप्त हुआ और स्वर्गमें तुम्हारी क्षीण न होनेवाली कीर्ति फैल गयी
Translation
«О царь! Благими деяниями, полезными миру, ты собрал дхарму, стоящую на всех четырёх опорах; потому и обрёл ты этот неистощимый небесный удел, и в вышних мирах распространилась твоя неувядающая слава и сияние.»
Word by Word
चतुष्पादःfour-footed (having four parts)
चतुष्पादः:
Karta
TypeAdjective
Rootचतुष्पाद
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Instrumental, Singular
धर्मःdharma, righteousness
धर्मः:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
चितःaccumulated, gathered
चितः:
Karma
TypeVerb
Rootचि
FormPast Passive Participle (क्त), Masculine, Nominative, Singular
लोक्येनworld-benefiting, for the people
लोक्येन:
Karana
TypeAdjective
Rootलोक्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
कर्मणाby (good) deed/action
कर्मणा:
Karana
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Instrumental, Singular
अक्षयःimperishable
अक्षयः:
Karta
TypeAdjective
Rootअक्षय
FormMasculine, Nominative, Singular
तवyour
तव:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
लोकःworld; (here) heavenly world
लोकः:
Karta
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
कीर्तिःfame, renown
कीर्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootकीर्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
श्रीःsplendour, prosperity
श्रीः:
Karta
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Nominative, Singular
अक्षयाimperishable
अक्षया:
Karta
TypeAdjective
Rootअक्षय
FormFeminine, Nominative, Singular
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिव्
FormFeminine, Locative, Singular
Speaker
नारद उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes