Shloka 27
Udyoga Parva Adhyāya 103: Garuḍa’s Protest, Viṣṇu’s Demonstration, and Counsel Toward Śama
Devanagari script
विष्णुरुवाच ईशस्त्वं सर्वलोकानां चराणामचराश्ष ये । त्वया दत्तमदत्तं कः कर्तुमुत्सहते विभो,भगवान् विष्णु बोले--प्रभो! तुम सम्पूर्ण जगत्में जितने भी चराचर प्राणी हैं, उन सबके ईश्वर हो। तुम्हारी दी हुई आयुको बिना दी हुई करने (मिटाने)-का साहस कौन कर सकता है?
Translation
Вишну сказал: «О могучий владыка! Ты — повелитель всех существ в мире, движущихся и неподвижных. Кто, о великий, осмелится обратить в ничто срок жизни, дарованный тобой, словно он и не был дарован?»
Word by Word
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
ईशःlord
ईशः:
Karta
TypeNoun
Rootईश
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
सर्वलोकानाम्of all worlds/people
सर्वलोकानाम्:
TypeNoun
Rootसर्वलोक
FormMasculine, Genitive, Plural
चराणाम्of the moving (beings)
चराणाम्:
TypeAdjective
Rootचर
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
अचराणाम्of the non-moving (beings)
अचराणाम्:
TypeAdjective
Rootअचर
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
येwho/which
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormInstrumental, Singular
दत्तम्given (that which is given)
दत्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootदा
FormPast passive participle (क्त), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
अदत्तम्not given (withheld)
अदत्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअदत्त
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
कःwho?
कः:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
कर्तुम्to do / to make
कर्तुम्:
TypeVerb
Rootकृ
FormInfinitive (तुमुन्)
उत्सहतेdares / is able
उत्सहते:
TypeVerb
Rootउत्सह्
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
विभोO all-pervading one
विभो:
TypeNoun
Rootविभु
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes