Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्

Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable

एवमेतद्‌ द्विजेन्द्राणां क्षत्रियाणां विशां तथा । शूद्रश्नतुर्थो वर्णानां नानाकर्मस्ववस्थित:,इसी प्रकार श्रेष्ठ ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य तथा चौथे शूद्र वर्णके मनुष्य यदि अपने-अपने पृथक्‌-पृथक्‌ कर्मोंको जानकर उनमें संलग्न नहीं रहते हैं, तो उनका होना न होना एक-सा ही है

evam etad dvijendrāṇāṁ kṣatriyāṇāṁ viśāṁ tathā | śūdraś ca caturtho varṇānāṁ nānā-karmasv avasthitaḥ ||

Утатхья сказал: «Так же и у лучших из дважды-рождённых, у кшатриев и у вайшьев; а шудра — четвёртый среди варн. Когда люди этих варн не понимают своих особых обязанностей и не пребывают в разнообразных делах, им назначенных, их существование становится как несуществование — бесплодным в порядке дхармы».

एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
एतत्this (is)
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
Formneuter, nominative, singular
द्विजेन्द्राणाम्of the best of the twice-born (Brahmins)
द्विजेन्द्राणाम्:
TypeNoun
Rootद्विजेन्द्र
Formmasculine, genitive, plural
क्षत्रियाणाम्of Kshatriyas
क्षत्रियाणाम्:
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
Formmasculine, genitive, plural
विशाम्of the people (Vaishyas)
विशाम्:
TypeNoun
Rootविश्
Formfeminine, genitive, plural
तथाand likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
शूद्रःthe Shudra
शूद्रः:
Karta
TypeNoun
Rootशूद्र
Formmasculine, nominative, singular
चतुर्थःthe fourth
चतुर्थः:
TypeAdjective
Rootचतुर्थ
Formmasculine, nominative, singular
वर्णानाम्of the varnas/classes
वर्णानाम्:
TypeNoun
Rootवर्ण
Formmasculine, genitive, plural
नानाvarious, diverse
नाना:
TypeIndeclinable
Rootनाना
कर्मसुin duties/acts
कर्मसु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formneuter, locative, plural
अवस्थितःsituated, engaged, abiding
अवस्थितः:
TypeAdjective
Rootअवस्थित
Formmasculine, nominative, singular

उतथ्य उवाच

U
Utathya
D
dvijendra (brahmins)
K
kṣatriya
V
vaiśya (viś)
Ś
śūdra
V
varṇa

Educational Q&A

The verse stresses varṇa-dharma: each social order has distinct responsibilities, and a life that neglects one’s proper duties is ethically barren—counted as purposeless within the dharmic framework.

Utathya is instructing on dharma in the Śānti Parva’s didactic setting, emphasizing the maintenance of social and moral order through steadfast engagement in one’s prescribed work.