Shloka 13
राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्
Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable
यच्च भूतं सम्भजते ये च भूतास्तदन्वया: । अधर्मस्थे हि नृपतौ सर्वे शोचन्ति पार्थिव,भूपाल! राजा जिन प्राणियोंको अन्न आदि देकर उनकी सेवा करता है और जो प्राणी राजासे सम्बन्ध रखते हैं, वे सब-के-सब उस राजाके अधर्मपरायण होनेपर शोक प्रकट करने लगते हैं
yac ca bhūtaṃ sambhajate ye ca bhūtās tad-anvayāḥ | adharmasthe hi nṛpatau sarve śocanti pārthiva ||
Утатхья говорит: «Все те существа, которых царь поддерживает и о которых заботится — давая пищу и прочее, — и все, кто с ними связан, неизбежно скорбят, когда этот правитель утверждается в адхарме. Ибо когда владыка земли становится неправедным, печаль распространяется по всей сети зависимых и связей, питаемых его властью.»
उतथ्य उवाच
Educational Q&A
A king’s personal adherence to dharma is not private; it determines the well-being of all who depend on him. When the ruler becomes adharmic, grief and disorder spread through the entire network of subjects and associates sustained by his governance.
Utathya is instructing a king about the consequences of unrighteous rule, emphasizing that those maintained by royal support—and those connected to them—collectively suffer and lament when the sovereign turns to adharma.