Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

उतथ्योपदेशः—राजधर्मः, दर्पनिग्रहः, प्रजारक्षणम्

Utathya’s Instruction: Royal Dharma, Restraint of Pride, Protection of Subjects

अपरिचित स्त्रियों, बाँझ स्त्रियों, वेश्याओं, परायी स्त्रियों तथा कुमारी कनन्‍्याओंके साथ राजा मैथुन न करे ।।

aparicita-strībhiḥ, vandhyā-strībhiḥ, veśyābhiḥ, parastrībhiḥ tathā kumārībhiḥ rājā maithunaṁ na kuryāt. kuleṣu pāpa-rakṣāṁsi jāyante varṇa-saṅkarāt; apumāṁsaḥ kāṇāḥ laṅgāḥ hīnāṅgāḥ sthūla-jihvāḥ vice-tasaś ca. yadā rājā dharmataḥ pramādyati, tadā varṇa-saṅkarāt uttama-kuleṣu pāpinaḥ rakṣāṁsi jāyante; napuṁsakānāṁ kāṇānāṁ laṅgānāṁ lūlānāṁ mūkānāṁ buddhihīnānāṁ ca bālānāṁ utpattiḥ bhavati. ataḥ rājñā viśeṣeṇa dharma-parāyaṇena sāvadhānena ca prajā-hita-sādhane tatparaṁ bhavitavyam.

Утатхья сказал: «Царю не следует вступать в плотский союз с женщинами неизвестными, с бесплодными, с блудницами, с женою другого мужчины или с незамужними девами. Когда правитель становится небрежен к дхарме, возникает смешение и общественный разлад; и из такого смятения, говорят, даже в благородных родах рождаются потомки греховные и разрушительные. Могут появиться дети бессильные, одноглазые, хромые, увечные, немые или лишённые разумения — и многие иные порицаемые виды потомства. Потому царь должен быть особенно предан дхарме, бдителен и непрестанно заботиться о благе народа.»

कुलेषुin (good) families
कुलेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुल
FormNeuter, Locative, Plural
पापरक्षांसिsinful rākṣasas (evil demons)
पापरक्षांसि:
Karta
TypeNoun
Rootपापरक्षस्
FormNeuter, Nominative, Plural
जायन्तेare born / arise
जायन्ते:
TypeVerb
Rootजन्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
वर्णसंकरात्from intermixture of varṇas (social classes)
वर्णसंकरात्:
Apadana
TypeNoun
Rootवर्णसंकर
FormMasculine, Ablative, Singular

उतथ्य उवाच

U
Utathya
R
rājā (the king/ruler)
P
prajā (subjects/people)
R
rakṣāṁsi (rākṣasas, as a category)

Educational Q&A

A ruler must restrain sexual conduct according to dharma and remain vigilant, because the king’s negligence is portrayed as causing social disorder (varṇa-saṅkara) and harmful consequences for families and society; therefore he should prioritize public welfare through disciplined, dharma-centered governance.

In Śānti Parva’s instruction on kingship, the sage Utathya addresses the king with prescriptive counsel, warning against illicit or socially disruptive sexual relations and linking royal heedlessness to broader societal degeneration, urging careful, dharma-driven rule for the good of the subjects.