Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Mantri-Parīkṣā — Testing Ministers, Securing Counsel, and Ethical Criteria for Advisers (अध्याय ८४)

दौष्कुलेयाश्न लुब्धाश्न नृशंसा निरपत्रपा: । ते त्वां तात निषेवेयुर्यावदार्द्रकपाणय:,तात! जो निन्दित कुलमें उत्पन्न, लोभी, क्रूर और निर्लज्ज हैं, वे तभीतक तुम्हारी सेवा करेंगे, जबतक उनके हाथ गीले रहेंगे

dauṣkuleyāś ca lubdhāś ca nṛśaṃsā nirapatrapāḥ | te tvāṃ tāta niṣeveyur yāvad ārdrakapāṇayaḥ ||

Бхишма сказал: «Рождённые в опозоренном роду, по природе алчные, жестокие и бесстыдные будут служить тебе, дитя моё, лишь пока их руки остаются “влажными” — пока они продолжают получать дары и выгоды. Их верность основана не на долге, а на наживе».

दौष्कुलेयाःbase-born; of a vile family
दौष्कुलेयाः:
Karta
TypeAdjective
Rootदौष्कुलेय
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
लुब्धाःgreedy
लुब्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootलुब्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
नृशंसाःcruel; ruthless
नृशंसाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनृशंस
FormMasculine, Nominative, Plural
निरपत्रपाःshameless; without modesty
निरपत्रपाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिरपत्रप
FormMasculine, Nominative, Plural
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormAccusative, Singular
तातdear one; son (vocative)
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
निषेवेयुःwould serve; would attend upon
निषेवेयुः:
TypeVerb
Rootनि-सेव्
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Plural, Parasmaipada
यावत्as long as; until
यावत्:
TypeIndeclinable
Rootयावत्
आर्द्रकपाणयःthose whose hands are wet (i.e., receiving gains/bribes)
आर्द्रकपाणयः:
Karta
TypeAdjective
Rootआर्द्रकपाणि
FormMasculine, Nominative, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhishma
T
tāta (addressed person, unnamed in the verse)

Educational Q&A

Bhishma warns that people who are greedy and shameless offer service only for material gain; their loyalty lasts only while benefits flow. A ruler should discern character and not mistake self-interest for devotion to duty.

In the Shanti Parva’s instruction on governance and conduct, Bhishma addresses the listener (tāta) and cautions him about unreliable attendants—those who remain close only while they are being rewarded.