Mantri-Parīkṣā — Testing Ministers, Securing Counsel, and Ethical Criteria for Advisers (अध्याय ८४)
राज्यं प्रणिधिमूलं हि मन्त्रसारं प्रचक्षते । स्वामिन त्वनुवर्तन्ते वृत्त्यर्थमिह मन्त्रिण:
rājyaṁ praṇidhimūlaṁ hi mantrasāraṁ pracakṣate | svāmin tv anuvartante vṛttyartham iha mantriṇaḥ ||
Бхишма сказал: «Говорят, что сущность совета в царской власти зиждется на бдительном надзоре и тщательном контроле. Ибо в этом мире министры следуют за своим владыкой главным образом ради пропитания.»
भीष्म उवाच
Effective governance depends on vigilant oversight as the foundation of sound counsel, because ministers may align with the ruler from practical self-interest (livelihood) rather than pure loyalty; therefore a king must be discerning and monitor administration carefully.
In Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma advises the king on the realities of court politics: counsel (mantra) is only as reliable as the ruler’s supervision, since ministers often serve primarily to sustain their position and income.