Shloka 8

Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)

Devanagari script

उन्होंने क्षेमदर्शीके सारे देशमें, उस राज्यका समाचार जाननेके लिये एक कौएको पिंजड़ेमें बाँधकर साथ ले बड़ी सावधानीके साथ बारंबार चक्कर लगाया ।।

Transliteration

adhīdhvaṁ vāyasīṁ vidyāṁ śaṁsanti mama vāyasāḥ | anāgatam atītaṁ ca yac ca samprati vartate ||

Translation

Бхишма сказал: «Чтобы узнать вести по всей стране, они брали с собой ворона, запертого в клетке, и с великой осторожностью снова и снова объезжали округи. В пути они возглашали людям: “О добрые мужи! Учитесь у меня ваяси-видье — искусству понимать речь ворон. Я овладел ею; потому вороны рассказывают мне всё: что было, что будет и что происходит ныне.”»

Word by Word

• अधीध्वम्: learn (you all)!
• Type: Verb
• Root: अधि-इ (धा/इ धातु; लोट्-आदेशरूपम्)
• Form: लोट्, परस्मैपदम्, मध्यम, बहुवचनम्, कर्तरि

• वायसीम्: the crow-related (art)
• वायसीम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वायसी (स्त्री)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्

• विद्याम्: knowledge, art
• विद्याम्: Karma
• Type: Noun
• Root: विद्या
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्

• शंसन्ति: they proclaim, they say
• Type: Verb
• Root: शंस्
• Form: लट्, परस्मैपदम्, प्रथम, बहुवचनम्, कर्तरि

• मम: of me, my
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: त्रिलिङ्गम्, षष्ठी, एकवचनम्

• वायसाः: crows
• वायसाः: Karta
• Type: Noun
• Root: वायस
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा, बहुवचनम्

• अनागतम्: the future (what has not come)
• अनागतम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अनागत
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्

• अतीतम्: the past
• अतीतम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अतीत
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• यत्: that which
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• सम्प्रति: now, at present
• सम्प्रति: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: सम्प्रति

• वर्तते: exists, is happening
• Type: Verb
• Root: वृत्
• Form: लट्, आत्मनेपदम्, प्रथम, एकवचनम्, कर्तरि

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• crows (vāyasāḥ)
• vayasī-vidyā (art of understanding crows)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse illustrates how claims of extraordinary knowledge (here, understanding crows) can be used to gain information and authority. Ethically, it invites reflection on rajadharma: prudent governance may require vigilance and intelligence, but public manipulation through deceptive spectacle risks undermining trust and dharmic integrity.

What is happening in the narrative?

A group moves around repeatedly and carefully, publicly urging people to learn ‘crow-speech’ from them. They claim that because they know this art, crows reveal to them the past, the future, and the present—implying a method to collect news and assess the state of the realm while impressing or influencing the populace.