Shloka 2
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
कथं चारं प्रयुड्जीत वर्णान् विश्वासयेत् कथम् | कथें भृत्यान् कथं दारान् कथे पुत्रांक्ष भारत,राजा गुप्तचरकी नियुक्ति कैसे करे? सब वर्णोके मनमें किस प्रकार विश्वास उत्पन्न करे? भारत! वह भृत्यों, स्त्रियों और पुत्रोंको भी कैसे कार्यमें लगावे? तथा उनके मनमें भी किस तरह विश्वास पैदा करे?
kathaṃ cāraṃ prayuñjīta varṇān viśvāsayet katham | kathaṃ bhṛtyān kathaṃ dārān kathe putrān kṣa bhārata ||
Юдхиштхира сказал: «Как царю следует пользоваться соглядатаями? Как внушить доверие всем сословиям? И, о Бхарата, как привлечь к обязанностям своих слуг, жён и сыновей — и как завоевать их доверие также?»
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a central problem of rājadharma: effective rule requires both intelligence-gathering (cāra) and the ethical cultivation of trust—across society (varṇas) and within the ruler’s own household and administration (servants, wives, sons).
In Śānti Parva’s instruction on kingship, Yudhiṣṭhira asks for guidance on practical governance: how to appoint and use spies, and how to secure the confidence and cooperation of different social groups and close dependents within the royal sphere.