Shloka 40

राजवृत्त-रक्षा-प्रणिधि-षाड्गुण्योपदेशः

Royal Conduct, Protection, Intelligence, and Policy Measures

Devanagari script

न हि जात्ववमन्तव्यो मनुष्य इति भूमिप: । महती देवता होषा नररूपेण तिष्ठति,“यह भी एक मनुष्य है” ऐसा समझकर कभी भी पृथ्वीपालक नरेशकी अवहेलना नहीं करनी चाहिये; क्योंकि राजा मनुष्यरूपमें एक महान्‌ देवता है

Transliteration

na hi jātvavamantavyo manuṣya iti bhūmipaḥ | mahatī devatā hy eṣā nara-rūpeṇa tiṣṭhati ||

Translation

О царь, никогда и ни при каких обстоятельствах не следует презирать владыку, думая: «Он всего лишь человек». Ибо царь, пребывая в человеческом облике, стоит как великая божественная сила; потому почтение к царской власти — нравственный долг по дхарме, а не одна лишь светская учтивость.

Word by Word

नnot

हिindeed/for

जातुever/at any time

अवमन्तव्यःto be disrespected/one who should be slighted

मनुष्यःa man/human

इतिthus/quoting

भूमिपःking (protector/lord of the earth)

महतीgreat

देवताdivinity/deity

ह्येषाthis (she/this one) indeed

नररूपेणin the form of a man

तिष्ठतिstands/abides

Speaker

वसुमना उवाच

Characters & Entities

व

वसुमना (Vasumanā)

भ

भूमिप (bhūmipaḥ, king)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes