Shloka 31
राज्ञोऽभिषेकः, अराजकदोषः, दण्डधारणस्य आवश्यकता
Royal Consecration, the Fault of Kinglessness, and the Necessity of Enforcement
नरव्याप्र नरेश! जो समय-समयपर सम्पत्ति और उपहार देकर समस्त प्राणियोंका सम्मान करता रहता है, वह साधु पुरुषोंके आश्रममें निवासका पुण्यफल पा लेता है ।। दशधर्मगतक्षापि यो धर्म प्रत्यवेक्षते | सर्वलोकस्य कौन्तेय राजा भवति सो55श्रमी,कुन्तीनन्दन! जो राजा मनुप्रोक्त दस धर्मोमें स्थित होकर भी सम्पूर्ण जगत्के धर्मपर दृष्टि रखता है, वह सभी आश्रमोंके पुण्य-फलका भागी होता है
bhīṣma uvāca | naravyāghra nareśa! yo samaya-samaye sampattiṃ ca upahārān ca dattvā samasta-prāṇināṃ sammānaṃ karoti, sa sādhu-puruṣāṇām āśrameṣu nivāsa-puṇya-phalaṃ prāpnoti | daśa-dharma-gata-kṣā api yo dharmaṃ pratyavekṣate, sarva-lokasya kaunteya rājā bhavati so ’śramī |
Бхишма сказал: «О тигр среди людей, о царь,—кто в надлежащее время раздаёт богатство и дары и непрестанно чтит всех живых существ, тот обретает заслугу, равную пребыванию в обителях праведных отшельников. И, о сын Кунти, даже если царь утверждён в десяти обязанностях, изложенных Ману, но взирает на дхарму всего мира—охраняя и поддерживая её,—он становится соучастником заслуги всех ашрамов (всех стадий жизни).»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler earns profound spiritual merit not only through personal virtue but by actively honoring all beings through timely generosity and by safeguarding the dharma of society as a whole; such governance is said to confer the merit of all āśramas.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma addresses Yudhiṣṭhira, describing the ethical ideal of kingship: the king should give appropriately, respect all creatures, and oversee the world’s dharma, thereby attaining merit comparable to living among sages and fulfilling all life-stages.