ज्येष्ठानुज्येष्ठपत्नीनां भ्रातृणां पुत्रनप्तृणाम् । निग्रहानुग्रहौ पार्थ गाहस्थ्यमिति तत् तप:
jyeṣṭhānujyeṣṭhapatnīnāṃ bhrātṝṇāṃ putranaptṝṇām | nigrahānugrahau pārtha gārhasthyam iti tat tapaḥ ||
Бхишма сказал: «О Партха, дисциплина домохозяйской жизни состоит в том, чтобы знать, когда сдерживать, а когда проявлять благоволение — к старшим и младшим, к женам старших и к более юным родственникам, к братьям, сыновьям и внукам. Такое уравновешенное управление семьей само по себе есть аскеза (tapas).»
भीष्म उवाच
Householder dharma is not merely ritual or earning a livelihood; it is the disciplined art of applying restraint (nigraha) and kindness/support (anugraha) appropriately within the family. This balanced moral governance is itself tapas (austerity).
In the Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira’s side (addressing Arjuna here as ‘Pārtha’) on dharma after the war. This verse highlights domestic ethics: how one should regulate and nurture relationships with elders, younger relatives, brothers, children, and grandchildren.