Previous Verse
Next Verse

Shloka 128

Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)

तपसा भगवान्‌ विष्णुराविवेश च भूमिपम्‌ । देववन्नरदेवानां नमते यं जगन्नूपम्‌

tapasā bhagavān viṣṇur āviveśa ca bhūmipam | devavan naradevāṇāṁ namate yaṁ jagannṛpam | rājā pṛthukī tapasyāse prasanno ho bhagavān viṣṇunā svayam

Бхишма сказал: Силою подвижничества Благословенный Господь Вишну вошёл в того царя. Среди богоподобных владык людей он был тем царём, перед кем весь мир склонял голову, как перед божеством. Так царь Притхуки, стойкий в аскезе, снискал прямую милость самого Господа Вишну.

तपसाby austerity
तपसा:
Karana
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
आविवेशentered
आविवेश:
TypeVerb
Rootविश्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
भूमिपम्the king (lord of the earth)
भूमिपम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूमिप
FormMasculine, Accusative, Singular
देववत्like a god
देववत्:
TypeIndeclinable
Rootदेववत्
नरदेवानाम्of the god-like men (kings)
नरदेवानाम्:
TypeNoun
Rootनरदेव
FormMasculine, Genitive, Plural
नमतेbows (down)
नमते:
TypeVerb
Rootनम्
FormPresent (Laṭ), Third, Singular
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Accusative, Singular
जगन्नूपम्the world-protector/ornament of the world (epithet)
जगन्नूपम्:
Karma
TypeNoun
Rootजगन्नूप
FormMasculine, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
V
Vishnu
K
King Prithuki
T
the world (jagat)

Educational Q&A

A ruler’s true authority is grounded in dharma and self-discipline: sustained tapas can purify and empower a king so that divine grace supports his rule, making him worthy of universal respect.

Bhishma describes a king (Prithuki) whose austerities pleased Vishnu; as a sign of favor, Vishnu is said to ‘enter’ the king, and the world reveres him like a deity among rulers.