Shloka 42
राजधर्मप्रश्नः — Yudhiṣṭhira’s Inquiry into Rājadharma (Śānti-parva 56)
व्यसनानि च सर्वाणि त्यजेथा भूरिदक्षिण । न चैव न प्रयुड्जीत सड़ूं तु परिवर्जयेत्,प्रचुर दक्षिणा देनेवाले नरेश्वर! तुम्हें सभी प्रकारके व्यसनोंको- त्याग देना चाहिये; परंतु साहस आदिका भी सर्वथा प्रयोग न किया जाय, ऐसी बात नहीं है (क्योंकि शत्रुविजय आदिके लिये उसकी आवश्यकता है): अत: सभी प्रकारके व्यसनोंकी आसक्तिका परित्याग करना चाहिये
vyasanāni ca sarvāṇi tyajethā bhūridakṣiṇa | na caiva na prayuñjīta sāḍhuṃ tu parivarjayet ||
Бхишма сказал: «О царь, щедрый в дарах, тебе следует оставить всякий порок и всякую пагубную зависимость. Но это не значит, что нельзя вовсе прибегать к дерзновенному усилию: мужество и инициатива нужны для целей вроде победы над врагами. Потому отречься следует от привязанности к порокам во всех их видах.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Renounce all destructive vices and addictions, but do not reject courageous initiative altogether; what must be abandoned is indulgent attachment to vice, while purposeful bold effort may be necessary for righteous aims such as protecting the realm.
In the Śānti Parva’s instruction on kingship and conduct, Bhīṣma continues advising the king (Yudhiṣṭhira) on ethical governance: avoid ruinous habits, yet retain the capacity for decisive, courageous action when duty requires it.