Shloka 1
Adhyāya 42 (Śānti Parva): Śrāddha, Aurdhvadaihika Rites, and Royal Welfare Measures
ऑपन-आक्राा बछ। अर: द्विचत्वारिशोड ध्याय: राजा युधिष्ठिर तथा धृतराष्ट्रका शेख मारे गये सगे- सम्बन्धियों तथा अन्य राजाओंके श्राद्धकर्म करना वैशम्पायन उवाच ततो युधिष्छिरो राजा ज्ञातीनां ये हता युधि । श्राद्धानि कारयामास तेषां पृथगुदारधी:,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! तदनन्तर उदार बुद्धि राजा युधिष्ठिरने जाति, भाई और कुटु॒म्बीजनोंमेंसे जो लोग युद्धमें मारे गये थे, उन सबके अलग-अलग श्राद्ध करवाये
Vaiśampāyana uvāca: tato yudhiṣṭhiro rājā jñātīnāṁ ye hatā yudhi | śrāddhāni kārayāmāsa teṣāṁ pṛthag udāradhīḥ ||
Вайшампаяна сказал: Затем царь Юдхиштхира, широкого ума и ревностный в дхарме, распорядился совершить по отдельности обряды шраддхи (śrāddha) для каждого из своих родичей, павших в войне,—деяние дхармы, что чтит умерших, признаёт нравственную тяжесть утраты и стремится восстановить порядок после разорения битвы.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even after a righteous victory, a king must uphold dharma by honoring the dead and taking responsibility for the human cost of war; performing śrāddha is both a ritual obligation and an ethical act of remembrance and restoration.
After the war, Yudhiṣṭhira arranges individual śrāddha ceremonies for the relatives who were killed in battle, marking the transition from warfare to mourning, reconciliation, and the re-establishment of social and moral order.