Prāyaścitta and Contextual Non-Culpability (प्रायश्चित्त-निमित्त-अदोषवाद)
लक्ष्य: शस्त्रभृतां वा स्याद् विदुषामिच्छया55त्मन: । प्रास्येदात्मानमग्नौ वा समिद्धे त्रिरवाकृशिरा:
lakṣyaḥ śastrabhṛtāṃ vā syād viduṣām icchayātmanaḥ | prāsyed ātmānam agnau vā samiddhe trir avākśirāḥ ||
Вьяса сказал: Учёный муж по собственной решимости может принять на себя суровые искупления — стать мишенью для оружия вооружённых воинов, или броситься в хорошо разожжённый огонь, или (склонив голову) трижды совершить предписанный тяжкий обряд. И такими деяниями покаяния — вместе с возмещением: отдать всё своё достояние брахману, знающему Веду, или пожертвовать средства, достаточные для пропитания, или подарить полностью обставленный дом для жизни брахмана — человек, бывший защитником коров и брахманов, освобождается от скверны брахмахатьи (убийства брахмана).
व्यास उवाच
The verse emphasizes that grave moral pollution (especially brahma-hatyā) is addressed through rigorous prāyaścitta and through dharmic restitution—particularly protecting cows and brāhmaṇas and supporting learned brāhmaṇas by substantial gifts—highlighting responsibility, repair, and purification rather than denial of wrongdoing.
In the Śānti Parva’s dharma instruction, Vyāsa enumerates extreme and charitable forms of expiation a learned person may voluntarily undertake, and states that one who has acted as a protector of cows and brāhmaṇas can thereby be released from the sin of brahma-hatyā.