Shloka 10

अध्याय ३३७ — ज्ञानमार्ग-वैविध्यप्रश्नः तथा व्यासस्य नारायणोद्भवकथा

Systems of Knowledge and Vyāsa’s Nārāyaṇa-Origin

Devanagari script

सम्भूता: सर्वसम्भारास्तस्मिन्‌ राजन्‌ महाक्रतौ । न तत्र पशुघातो5भूत्‌ स राजैवं स्थितो5भवत्‌,राजन! उस महान्‌ यज्ञमें सारे सामान एकत्र किये गये; परंतु उसमें किसी पशुका वध नहीं हुआ। वे राजा उपरिचर इसी भावसे उस यज्ञमें स्थित हुए थे

Transliteration

sambhūtāḥ sarva-sambhārās tasmin rājan mahā-kratau | na tatra paśu-ghāto 'bhūt sa rājā evaṃ sthito 'bhavat ||

Translation

Бхишма сказал: «О царь, в том великом жертвоприношении были собраны все необходимые принадлежности; однако там не было убито ни одно животное. Царь Упаричара пребывал в обряде именно с таким намерением — поддержать жертву, согласную с дхармой и основанную на ахимсе, ненасилии».

Word by Word

• सम्भूताः: assembled; brought together
• सम्भूताः: Karta
• Type: Adjective
• Root: सम्भूत (सम् + √भू)
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• सर्वसम्भाराः: all requisites/materials (for the rite)
• सर्वसम्भाराः: Karta
• Type: Noun
• Root: सर्वसम्भार
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine/Neuter, Locative, Singular

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• महाक्रतौ: in the great sacrifice
• महाक्रतौ: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: महाक्रतु
• Form: Masculine, Locative, Singular

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• तत्र: there; in that (rite)
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र

• पशुघातः: slaughter of animals
• पशुघातः: Karta
• Type: Noun
• Root: पशुघात
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अभूत्: was; occurred
• Type: Verb
• Root: √भू
• Form: Aorist (luṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• राजा: the king
• राजा: Karta
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• एवम्: thus; in this manner
• Type: Indeclinable
• Root: एवम्

• स्थितः: standing; remaining; situated
• स्थितः: Karta
• Type: Adjective
• Root: स्थित (√स्था)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अभवत्: became; was
• Type: Verb
• Root: √भू
• Form: Imperfect (laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• rājan (the addressed king, i.e., Yudhiṣṭhira in context)
• King Uparicara (Vasu)
• mahākratu (a great yajña/sacrifice)