Shloka 30

शुकस्य वचन श्रुत्वा दिश: सर्वा: सकानना: । समुद्रा: सरित: शैला: प्रत्यूचुस्तं समन्‍्तत:,शुकदेवजीकी यह बात सुनकर कानर्नोसहित सम्पूर्ण दिशाओं, समुद्रों, नदियों, पर्वतों और पर्वतोंकी अधिष्ठात्री देवियोंने सब ओरसे यह उत्तर दिया--

śukasya vacanaṃ śrutvā diśaḥ sarvāḥ sakānanāḥ | samudrāḥ saritaḥ śailāḥ pratyūcustam samantataḥ ||

Услышав слова Шу́ки, все стороны света вместе со своими лесами — а также моря, реки и горы — ответили ему со всех сторон. Вся природа, словно наделённая голосом и властью, откликнулась мудрецу, показывая, что нравственная истина не заключена лишь в человеческой речи, но отзывается в самом порядке творения.

शुकस्यof Śuka
शुकस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootशुक
FormMasculine, Genitive, Singular
वचनम्speech, words
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral), Non-finite
दिशःdirections (quarters)
दिशः:
Karta
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Nominative, Plural
सर्वाःall
सर्वाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormFeminine, Nominative, Plural
सकाननाःtogether with forests
सकाननाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसकानन
FormFeminine, Nominative, Plural
समुद्राःoceans
समुद्राः:
Karta
TypeNoun
Rootसमुद्र
FormMasculine, Nominative, Plural
सरितःrivers
सरितः:
Karta
TypeNoun
Rootसरित्
FormFeminine, Nominative, Plural
शैलाःmountains
शैलाः:
Karta
TypeNoun
Rootशैल
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रत्यूचुःreplied, answered back
प्रत्यूचुः:
Kriya
TypeVerb
Rootप्रति-उच्
FormLiṭ (Perfect), Past (perfect), Third, Plural, Parasmaipada
तम्to him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
समन्ततःfrom all sides, all around
समन्ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततस्
FormAdverb

शुक उवाच

Ś
Śuka
T
the directions (Diśas)
F
forests (Kānanāni)
O
oceans (Samudrāḥ)
R
rivers (Saritaḥ)
M
mountains (Śailāḥ)

Educational Q&A

The verse frames the universe as morally responsive: the directions, waters, and mountains ‘answer’ Śuka, implying that dharma is aligned with the cosmic order and can be discerned beyond merely human opinion.

Śuka has spoken or asked something significant; upon hearing him, the personified elements of the world—directions with forests, oceans, rivers, and mountains—collectively reply from all sides, setting up the content of their response in the following verses.