Shloka 39
Adhyāya 33 — Yudhiṣṭhira’s Post-Conflict Remorse and Inquiry on Āśrama Discipline (शोक-विमर्शः, आश्रम-जिज्ञासा)
Devanagari script
मरुद्धि: सह जित्वारीन् भगवान् पाकशासन: । एकैकं क्रतुमाहत्य शतकृत्व: शतक्रतु:,मरुद्गणोंसहित भगवान् पाकशासन इन्द्रने शत्रुओंको जीतकर एक-एक करके सौ बार अश्वमेध यज्ञका अनुष्ठान किया। इससे वे “शतक्रतु' नामसे विख्यात हो गये
Transliteration
marudbhiḥ saha jitvārīn bhagavān pākaśāsanaḥ | ekaikaṃ kratum āhatya śatakṛtvaḥ śatakratuḥ ||
Translation
Вьяса сказал: В сопровождении сонмов Марутов благословенный Индра — Пакашасана, каратель асура Пака — одолев врагов, совершил жертвоприношение ашвамедхи сто раз подряд, одно за другим. За это многократное исполнение великих обрядов он прославился именем «Шатакрату» — владыка ста жертв.
Word by Word
मरुद्भिःwith the Maruts
मरुद्भिः:
Karana
TypeNoun
Rootमरुत्
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहtogether with
सह:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसह
जित्वाhaving conquered
जित्वा:
TypeVerb
Rootजि
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
अरीन्enemies
अरीन्:
Karma
TypeNoun
Rootअरि
FormMasculine, Accusative, Plural
भगवान्the blessed/lordly one
भगवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
पाकशासनःPunisher of Pāka (Indra)
पाकशासनः:
Karta
TypeNoun
Rootपाकशासन
FormMasculine, Nominative, Singular
एकैकम्each one (one by one)
एकैकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएकैक
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
क्रतुम्sacrifice/rite
क्रतुम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्रतु
FormMasculine, Accusative, Singular
आहत्यhaving performed/undertaken
आहत्य:
TypeVerb
Rootआ + हन्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
शतकृत्वःa hundred times
शतकृत्वः:
TypeIndeclinable
Rootशतकृत्वस्
शतक्रतुःhe whose rites are a hundred (Indra)
शतक्रतुः:
Karta
TypeNoun
Rootशतक्रतु
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Characters & Entities
V
VyāsaI
IndraM
MarutsP
Pāka (as implied by the epithet Pākaśāsana)A
Aśvamedha (horse sacrifice)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes