Previous Verse
Next Verse

Shloka 84

देवतापितृप्रश्नः — Nārada at Badarīāśrama: the ultimate referent of daiva and pitṛ worship

जो लोग तपोवनोंमें पैदा हुए और वहीं मृत्युको प्राप्त हो गये, उन्हें थोड़े-से ही धर्मकी प्राप्ति होती है; क्योंकि वे काम-भोगोंको जानते ही नहीं थे (अतः उन्हें त्यागनेके लिये उनको कष्ट सहन नहीं करना पड़ता) ।। यस्तु भोगान्‌ परित्यज्य शरीरेण तपश्चरेत्‌ । नतेन किंचिन्न प्राप्त तन्मे बहु मतं फलम्‌,जो भोगोंका परित्याग करके तपोवनमें जाकर शरीरसे तपस्या करता है, उसके लिये कोई ऐसी वस्तु नहीं, जो प्राप्त न हो। वही फल मुझे अधिक जान पड़ता है

vyāsa uvāca | ye lokāḥ tapovaneṣu jāyante tatraiva ca mṛtyuṃ prāpnuvanti, teṣāṃ alpaiva dharmaprāptiḥ; yataḥ te kāma-bhogān na jānanti (ataḥ tyāgāya teṣāṃ duḥkha-sahanaṃ na bhavati) || yas tu bhogān parityajya tapovanaṃ gatvā śarīreṇa tapaś caret | na tena kiñcin na prāptaṃ; tan me bahu mataṃ phalam ||

Вьяса сказал: Те, кто рождаются в лесных ашрамах и там же умирают, достигают лишь малой доли дхармы, ибо они никогда не знали чувственных наслаждений; потому, отрекаясь от них, им не приходится переносить тяготы подлинной внутренней борьбы. Но тот, кто, познав удовольствия, сознательно оставляет их и затем в лесу совершает телесные аскезы, — для него нет ничего недостижимого. Это, по моему разумению, и есть плод более великий.

यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
भोगान्enjoyments/pleasures
भोगान्:
Karma
TypeNoun
Rootभोग
FormMasculine, Accusative, Plural
परित्यज्यhaving abandoned
परित्यज्य:
TypeVerb
Rootपरि-त्यज्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Active
शरीरेणwith the body/bodily
शरीरेण:
Karana
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Instrumental, Singular
तपःausterity/penance
तपः:
Karma
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Accusative, Singular
चरेत्should practice/perform
चरेत्:
TypeVerb
Rootचर्
FormVidhi-lin (optative), Non-past (optative sense), Third, Singular, Parasmaipada
not
:
TypeIndeclinable
Root
तेनby that/thereby
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
किञ्चित्anything (at all)
किञ्चित्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
प्राप्तम्obtained/attained
प्राप्तम्:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative/Accusative, Singular, Passive (PPP)
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
मेto me/in my view
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive/Dative, Singular, First
बहुgreat/much
बहु:
TypeAdjective
Rootबहु
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular, Positive
मतम्considered/thought
मतम्:
TypeVerb
Rootमन्
Formक्त (past passive participle, used adjectivally), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
फलम्fruit/result
फलम्:
Karta
TypeNoun
Rootफल
FormNeuter, Nominative, Singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
T
Tapovana (forest hermitage)