Shloka 34
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
तद्वद् भगवतानेन शिखा प्रोक्तेन भिक्षुणा । ज्ञानं कृतमबीजं मे विषयेषु न जायते,जैसे मिट्टीके खपरेमें या और किसी भी बर्तनमें भूना गया बीज बीज न रह जानेके कारण अंकुर उगाने योग्य खेतमें पड़कर भी नहीं जमता है, उसी प्रकार मेरे संन्यासी गुरु भगवान् पंचशिखने मुझे जो ज्ञान प्रदान किया है, वह निर्बीज है। इसलिये विषयोंके क्षेत्रमें अंकुरित नहीं होता है
tadvat bhagavatānena śikhāproktena bhikṣuṇā | jñānaṁ kṛtam abījaṁ me viṣayeṣu na jāyate ||
Джанaka сказал: «Так же и знание, возвещённое мне тем почтенным нищенствующим монахом — Панчашикхой, — сделано во мне “бессеменным”. Потому, даже пребывая среди “поля” чувственных объектов, оно не прорастает вновь как привязанность или желание. Как семя, поджаренное на глиняном черепке или в любом сосуде, не может прорасти, даже упав на плодородную землю, так и эта мудрость не порождает новых уз в царстве наслаждений».
जनक उवाच
Educational Q&A
True liberating knowledge is ‘seedless’ (abīja): it removes the latent causes that would otherwise sprout into renewed desire, attachment, and bondage. Even while living amid sense-objects, one who has such insight does not generate fresh craving.
King Janaka is speaking about the transformative instruction he received from the ascetic Pañcaśikha. He uses the metaphor of roasted seed—incapable of germination—to explain that his realized knowledge no longer produces attachment in the realm of pleasures.