अध्याय २९४ — योगलक्षणम् तथा सांख्यपरिसंख्यानम्
Yoga Definition and Sāṃkhya Enumeration
इष्टानिष्टसमायोगो वैरं सौहार्दमेव च । अथ जातिसहस्राणि बहूनि परिवर्तते,इष्ट और अनिष्टका संयोग, वैर और सौहार्द--इन सबका अनुभव करते-करते जीवके कई सहस्र जन्म बीत जाते हैं
iṣṭāniṣṭa-samāyogo vairaṁ sauhārdam eva ca | atha jāti-sahasrāṇi bahūni parivartate ||
Вновь и вновь встречаясь с приятным и неприятным — с враждой и также с дружбой — воплощённое существо продолжает вращаться в круговороте. И, переживая эти чередования, проходят многие тысячи рождений.
पराशर उवाच
Life in saṁsāra is marked by alternating contacts with the pleasant and the unpleasant, and by shifting relations of enmity and friendship; being bound to these dualities, the jīva continues to revolve through countless births.
Parāśara is instructing his listener in the Shānti Parva’s reflective mode, emphasizing the repetitive cycle of embodied existence driven by experiential opposites and relational attachments.