Shloka 33
Śreyas-nirdeśa (Discerning the Superior Good): Nārada–Gālava Saṃvāda
अन्तवद्ध्विरुत प्राज्ञ: क्षत्रयज्जै: पिशाचवत् । मेरे-जैसा ज्ञानवान् पुरुष हिंसाप्रधान पशुयज्ञोंद्वारा कैसे यजन कर सकता है? अथवा पिशाचके समान विनाशशील क्षत्रिय--यज्ञोंके अनुष्ठानमें कैसे प्रवृत्त हो सकता है ।। ३२ $ || आत्मन्येवात्मना जात आत्मनिष्ठो5प्रज: पित:
antavaddhviruta prājñaḥ kṣatrayajjaiḥ piśācavat | mere-jaisā jñānavān puruṣa hiṃsāpradhāna paśuyajñair dvārā kathaṃ yajanaṃ karotu? athavā piśācake samāna vināśaśīla kṣatriya-yajñānāṃ anuṣṭhāne kathaṃ pravṛttaḥ syāt ||
Бхишма сказал: «Как может поистине мудрый — знающий конец всего воплощённого — совершать жертвоприношения, где главенствует насилие, такие как животные приношения? И как может кшатрий, чья жизнь тленна, словно у упыря, бросаться в исполнение подобных “кшатрийских жертв”?»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Wisdom grounded in the awareness of impermanence should not endorse or pursue ritual action that is primarily violent; ethical discernment can override socially normalized forms of sacrifice.
In Bhishma’s instruction during the Shanti Parva, he questions the propriety of violent sacrificial rites—especially animal sacrifices and ‘kshatriya’ forms of ritual—arguing that a wise person, and even a perishable warrior, should hesitate to engage in such harm-based observances.