Shloka 5
इन्द्रेण वृत्रवधः, ब्रह्महत्याया अनुगमनम्, तथा च विभाजन-निवासविधानम्
Indra’s defeat of Vṛtra; pursuit by Brahmahatyā; allocation of her abodes
क्षमया क्रोधमुच्छिन्द्यात् कामं संकल्पवर्जनात् | सत्त्वसंसेवनादू धीरो निद्रां च च्छेत्तुमहिति,मुमुक्षु पुरुषको चाहिये कि क्षमासे क्रोधका और संकल्पोंके त्यागसे कामनाओंका उच्छेद कर डाले। धीर पुरुष ज्ञानध्यानादि सात्त्विक गुणोंके सेवनसे निद्राका क्षय करे
kṣamayā krodham ucchindyāt kāmaṁ saṅkalpa-varjanāt | sattva-saṁsevanād dhīro nidrāṁ ca cchettum arhati ||
Бхишма сказал: Следует отсечь гнев терпением и искоренить желание, отказавшись от привычки порождать намерения, продиктованные вожделением. Стойкий человек, взращивая саттвические качества и соответствующие дисциплины, должен также уменьшать сон, чтобы ясная бодрствующая осознанность поддерживала стремление к освобождению.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Anger is overcome by kṣamā (forbearance), desire is weakened by giving up saṅkalpa (the mental projecting/plotting that feeds craving), and spiritual steadiness is strengthened by cultivating sattva, which also reduces tamasic sleep and supports liberation.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and the path of inner peace after the war; here he gives concise practical disciplines for a seeker: patience against anger, renunciation of desire-producing intentions, and sāttvika practice to overcome lethargy.