Shloka 6
तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
Devanagari script
यथा मातरमश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तव: । एवं गार्हस्थ्यमाश्रित्य वर्तन्त इतराश्रमा:,जैसे समस्त प्राणी माताकी गोदका सहारा पाकर ही जीवन धारण करते हैं, उसी प्रकार गृहस्थ-आश्रमका आश्रय लेकर ही दूसरे आश्रम टिके हुए हैं
Transliteration
yathā mātaram āśritya sarve jīvanti jantavaḥ | evaṁ gārhasthyam āśritya vartanta itarāśramāḥ ||
Translation
Капила учит: как все существа живут, находя прибежище у матери, так и прочие ступени жизни держатся лишь опираясь на уклад домохозяина. Домашняя жизнь показана как опора общества и всей широкой системы дхармы, ибо она питает, защищает и обеспечивает тех, кто следует иным дисциплинам.
Word by Word
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
मातरम्mother
मातरम्:
Karma
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Accusative, Singular
आश्रित्यhaving taken refuge in / depending on
आश्रित्य:
TypeVerb
Rootआ-श्रि
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
जीवन्तिlive
जीवन्ति:
TypeVerb
Rootजीव्
FormPresent (Lat), Third, Plural, Parasmaipada
जन्तवःcreatures / living beings
जन्तवः:
Karta
TypeNoun
Rootजन्तु
FormMasculine, Nominative, Plural
एवम्thus / in the same way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
गार्हस्थ्यम्the householder stage (gṛhastha-āśrama)
गार्हस्थ्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootगार्हस्थ्य
FormNeuter, Accusative, Singular
आश्रित्यhaving taken refuge in / depending on
आश्रित्य:
TypeVerb
Rootआ-श्रि
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
वर्तन्तेexist / continue / are maintained
वर्तन्ते:
TypeVerb
Rootवृत्
FormPresent (Lat), Third, Plural, Atmanepada
इतरother
इतर:
TypeAdjective
Rootइतर
FormMasculine, Nominative, Plural
आश्रमाःstages of life (āśramas)
आश्रमाः:
Karta
TypeNoun
Rootआश्रम
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
कपिल उवाच
Characters & Entities
K
KapilaM
mātṛ (mother)G
gārhasthya (householder āśrama)I
itarāśramāḥ (other āśramas)Sandhi Notes