Shloka 273

परिनिछितकर्माण: प्रजानुग्रहकाम्यया । ज्ञानी ब्राह्मणोंने अपनेको ही यज्ञका उपकरण मानकर मानसिक यज्ञका अनुष्ठान किया है। उन्होंने प्रजाहितकी कामनासे ही मानसिक यज्ञका अनुष्ठान किया है

pariniścita-karmāṇaḥ prajā-anugraha-kāmyayā | jñānī brāhmaṇaḥ ātmānam eva yajñasya upakaraṇaṃ matvā mānasa-yajñasya anuṣṭhānaṃ kṛtavān | sa prajā-hita-kāmanayā eva mānasa-yajñasya anuṣṭhānaṃ kṛtavān |

Чуладхара сказал: «Твёрдо утвердив свои деяния и совершая их из сострадания к живым существам, мудрый брахман совершил жертвоприношение в уме. Приняв собственное “я” за самое орудие жертвы, он исполнил этот внутренний обряд лишь из желания содействовать благу народа».

परिनिश्चितकर्माणःthose whose actions are well-determined/fully ascertained
परिनिश्चितकर्माणः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि-निश्चित-कर्मन्
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रजा-अनुग्रह-काम्ययाby/with the desire to show favor to the people
प्रजा-अनुग्रह-काम्यया:
Karana
TypeNoun
Rootप्रजा-अनुग्रह-काम्य
FormFeminine, Instrumental, Singular

चुलाधार उवाच

चुलाधार (Chulādhāra)
ब्राह्मण (a wise brāhmaṇa)
यज्ञ (yajña)
आत्मा (self)
प्रजा (people/creatures)

Educational Q&A

True sacrifice can be internal: a wise person treats the self as the instrument of worship and performs a ‘mental yajña’ motivated not by display or gain, but by compassion and the welfare of all beings.

Chulādhāra describes a spiritually wise brāhmaṇa who, with firm resolve, performs an inward (mental) sacrifice. The emphasis is on intention—undertaking disciplined inner practice specifically for the benefit of the people/creatures.