Shloka 21
कालनियमः शोकशमनं च
Kāla as Regulator; Pacification of Grief
Devanagari script
यस्तु सम्मभिन्नवृत्त: स्याद् वीतशोकभयो नर: । अल्पेन तृषितो द्रह्मन् भ्रूणहत्यां न बुध्यते
Translation
Даже будучи свободен от скорби и страха, человек, сбившийся с пути добродетели, стоит ему лишь немного возжаждать богатства, начинает вредить другим и предавать их — так, что уже не помнит даже о таком тяжком грехе, как убийство зародыша.
Word by Word
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
सम्मभिन्नवृत्तःone whose conduct is completely corrupted
सम्मभिन्नवृत्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्मभिन्नवृत्त (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
स्यात्would be/is (in the sense of 'if he is')
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
वीतशोकभयःfree from grief and fear
वीतशोकभयः:
Karta
TypeAdjective
Rootवीतशोकभय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
नरःa man
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अल्पेनby/with a little (i.e., by a small amount)
अल्पेन:
Karana
TypeAdjective
Rootअल्प (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
तृषितःthirsting/desirous
तृषितः:
Karta
TypeAdjective
Rootतृषित (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्यय from √तृष्)
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्राह्मन्O Brahmin
ब्राह्मन्:
TypeNoun
Rootब्राह्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
भ्रूणहत्याम्the killing of an embryo (a grave sin)
भ्रूणहत्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootभ्रूणहत्या (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
बुध्यतेunderstands/realizes/considers
बुध्यते:
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes