दमप्रशंसा — Praise of Self-Restraint
Dama
संजातैर्जायते गात्रै: कर्मजैर्वर्ष्मणा वृत: । दुःखाद्यन्तैर्दु:खमध्यैर्नर: शारीरमानसै:
sañjātair jāyate gātraiḥ karmajair varṣmaṇā vṛtaḥ | duḥkhādyantair duḥkhamadhyair naraḥ śārīramānasaiḥ ||
Бхишма сказал: человек рождается с членами, принявшими облик силой прежних деяний, облечённый в целостное тело. От начала через середину и до конца он остаётся поражён страданием — телесным и умственным — пока живёт в воплощённом существовании.
भीष्म उवाच
Embodied birth is shaped by karma, and embodied life is pervaded by physical and mental suffering from start to finish; this supports a reflective, renunciatory outlook and a search for liberation beyond mere bodily identification.
In Bhīṣma’s instruction in the Śānti Parva, he describes the human condition: a person takes birth with a karma-formed body and inevitably experiences ongoing bodily and mental distress throughout life.