Shloka 32
अनागतं सुकृतवतां परां गतिं स्वयम्भुवं प्रभवनिधानमव्ययम् । सनातन यदमृतमव्ययं ध्रुवं निचाय्य तत् परममृतत्वमश्षुते,जो कहींसे आया हुआ नहीं है, नित्य विद्यमान है, पुण्यवानोंकी परमगति है, स्वयम्भू (अजन्मा) है, सबकी उत्पत्ति और प्रलयका स्थान है, अविनाशी एवं सनातन है, अमृत, अविकारी एवं अचल है, उस परमात्माका ज्ञान प्राप्त करके मनुष्य परममोक्षको प्राप्त कर लेता है
Bhīṣma uvāca: anāgataṃ sukṛtavatāṃ parāṃ gatiṃ svayambhuvaṃ prabhavanidhānam avyayam | sanātanaṃ yad amṛtam avyayaṃ dhruvaṃ nicāyya tat paramamṛtatvam aśnute ||
Бхишма сказал: Эта Высшая Реальность — не нечто вновь пришедшее и не произведённое; она существует вечно. Она — высшая цель праведных, Самосущий (svayambhū, нерождённый), источник и последнее пристанище всех существ, нетленная и вечная — бессмертная, неизменная и неколебимая. Постигнув и осуществив познание Того, человек достигает высшего освобождения, состояния по ту сторону смерти.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Supreme Reality (Paramātman/Brahman) is uncreated, eternal, imperishable, and the source and end of all. By true discernment and realization of That, one attains the highest state—mokṣa, described as supreme deathlessness.
In the Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and the path to peace after the war. Here he shifts to a contemplative, liberation-oriented teaching, describing the nature of the Supreme and the fruit of realizing it.