Shloka 111
Devanagari script
राजोवाच धिग्राजधर्म यस्यायं कार्यस्येह विनिश्चय: । इत्यर्थ मे ग्रहीतव्यं कथं तुल्यं भवेदिति,राजाने कहा--धिक्कार है राजधर्मको, जिसके कार्यका यहाँ यह परिणाम निकला। ब्राह्यणको और मुझको समान फलकी प्राप्ति कैसे हो, इसी उद्देश्यसे मुझे यह दान ग्रहण करना है
Translation
Царь сказал: «Да будет поруган царский дхарма, раз из него здесь вышел такой исход дела! Вот какой смысл мне следует усвоить: как сделать так, чтобы плод, получаемый брахманом, и плод, получаемый мною, был равным? Ради этого я и намерен принять это дарение».
Word by Word
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
धिक्fie! shame!
धिक्:
TypeIndeclinable
Rootधिक्
राजधर्मम्the duty/law of kingship
राजधर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
यस्यof which/whose
यस्य:
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
कार्यस्यof the act/matter to be done
कार्यस्य:
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Genitive, Singular
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
विनिश्चयःdecision/result/conclusion
विनिश्चयः:
Karta
TypeNoun
Rootविनिश्चय
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus/so (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
अर्थम्meaning/purport
अर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
मेof me/my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
ग्रहीतव्यम्is to be accepted/should be taken
ग्रहीतव्यम्:
TypeVerb
Rootग्रह्
FormGerundive (तव्यत्), Neuter, Nominative/Accusative, Singular, Passive sense (obligation)
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
तुल्यम्equal
तुल्यम्:
TypeAdjective
Rootतुल्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
भवेत्might be/would become
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes