Shloka 44
अध्याय १७८ — प्राणवायुगतिः तथा शारीराग्निव्यवस्था
Adhyāya 178 — The courses of prāṇa-vāyu and the regulation of the bodily fire
Devanagari script
तृप्त: स्वस्थेन्द्रियो नित्यं यथालब्धेन वर्तयन् । न सकाम॑ करिष्यामि त्वामहं शत्रुमात्मन:
Translation
Бхишма сказал: «Я буду всегда удовлетворён, с умиротворёнными чувствами, живя тем, что по судьбе достанется. Но я не позволю тебе одержать верх, ибо ты — враг моего собственного “я”.»
Word by Word
तृप्तःcontent, satisfied
तृप्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootतृप्त (√तृप्)
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वस्थेन्द्रियःhaving healthy/controlled senses
स्वस्थेन्द्रियः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्वस्थेन्द्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootनित्य
यथा-लब्धेनwith whatever is obtained (as it comes)
यथा-लब्धेन:
Karana
TypeAdjective
Rootयथालब्ध
FormNeuter, Instrumental, Singular
वर्तयन्living/maintaining oneself, subsisting
वर्तयन्:
Karta
TypeVerb
Rootवर्तयत् (√वृत्/√वर्त् caus.)
FormPresent participle (Parasmaipada), Present, Singular, Masculine, Nominative
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
सकामःdesirous (with personal desire)
सकामः:
Karta
TypeAdjective
Rootसकाम
FormMasculine, Nominative, Singular
करिष्यामिI shall do / I shall act
करिष्यामि:
TypeVerb
Root√कृ
FormLṛṭ, Future, First, Singular
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypeNoun (pronoun)
Rootयुष्मद्
FormAccusative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun (pronoun)
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
शत्रुम्enemy
शत्रुम्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Accusative, Singular
आत्मनःof myself
आत्मनः:
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes