Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

प्रजाविसर्ग-तत्त्वनिर्णयः | Cosmogony of Elemental Emergence

Bharadvāja–Bhṛgu Dialogue

पितोवाच वेदानधीत्य ब्रह्मचर्येण पुत्र पुत्रानिच्छेत्‌ पावनार्थ पितृणाम्‌ । अग्नीनाधाय विधिवच्चेष्टयज्ञो वन॑ प्रविश्याथ मुनिर्बुभूषेत्‌,पिताने कहा--बेटा! द्विजको चाहिये कि वह पहले ब्रह्मचर्य-व्रतका पालन करते हुए सम्पूर्ण वेदोंका अध्ययन करे; फिर गृहस्थाश्रममें प्रवेश करके पितरोंकी सद्गतिके लिये पुत्र पैदा करनेकी इच्छा करे। विधिपूर्वक त्रिविध अग्नियोंकी स्थापना करके यज्ञोंका अनुष्ठान करे। तत्पश्चात्‌ वानप्रस्थ-आश्रममें प्रवेश करे। उसके बाद मौनभावसे रहते हुए संन्यासी होनेकी इच्छा करे

Bhīṣma uvāca: Pitovāca—vedān adhītya brahmacaryeṇa putra putrān icchet pāvanārthaṃ pitṝṇām | agnīn ādhāya vidhivac ceṣṭa-yajño vanaṃ praviśyātha munir bubhūṣet ||

Бхишма сказал: «Отец сказал: изучив Веды при соблюдении дисциплины брахмачарьи, человек, вступив в домохозяйскую стадию, должен желать сыновей ради очищения и благого удела предков. Надлежащим образом установив священные огни и совершив предписанные жертвоприношения, он затем должен войти в жизнь лесного отшельника; а после того, пребывая в молчании и самообуздании, — стремиться стать отречённым (санньясином)».

पिताfather
पिता:
Karta
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Liṭ), 3, Singular, Parasmaipada
वेदान्the Vedas
वेदान्:
Karma
TypeNoun
Rootवेद
FormMasculine, Accusative, Plural
अधीत्यhaving studied
अधीत्य:
TypeIndeclinable
Rootअधि-इ
FormAbsolutive (क्त्वा/ल्यप्)
ब्रह्मचर्येणby (means of) celibate studentship
ब्रह्मचर्येण:
Karana
TypeNoun
Rootब्रह्मचर्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
पुत्रO son
पुत्र:
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Vocative, Singular
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Accusative, Plural
इच्छेत्should desire
इच्छेत्:
TypeVerb
Rootइष्
FormOptative (Vidhi-liṅ), 3, Singular, Parasmaipada
पावनार्थम्for the purpose of purification
पावनार्थम्:
Prayojana (Karma)
TypeNoun
Rootपावनार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Genitive, Plural
अग्नीन्the (three) sacred fires
अग्नीन्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Accusative, Plural
आधायhaving established
आधाय:
TypeIndeclinable
Rootआ-धा
FormAbsolutive (क्त्वा/ल्यप्)
विधिवत्according to rule
विधिवत्:
TypeIndeclinable
Rootविधिवत्
चेष्टयज्ञःone engaged in sacrifices / performing sacrifices
चेष्टयज्ञः:
Karta
TypeNoun
Rootचेष्टयज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
वनम्the forest
वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
TypeIndeclinable
Rootप्र-विश्
FormAbsolutive (क्त्वा/ल्यप्)
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
मुनिःsage
मुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
बुभूषेत्should wish to become (a renunciate/muni)
बुभूषेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-liṅ), 3, Singular, Parasmaipada, Desiderative stem (बुभूष-)

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
P
pitā (the father, generic instructor)
V
Veda
P
pitṛs (ancestors)
A
agni (sacred fires)
Y
yajña (sacrifice)
V
vana (forest)