Śānti-parva 168: Śoka-nivṛtti-buddhi (The Cognition that Reduces Grief) and Piṅgalā’s Nairāśya
न कर्मणा55प्रोत्यनवाप्यमर्थ यद्भावि तद्वै भवतीति वित्त । त्रिवर्गहीनो5पि हि विन्दते<र्थ तस्मादहो लोकहिताय गुहाम्
na karmaṇā prāptum anavāpyam arthaṃ yad bhāvi tad vai bhavatīti vitta | trivarga-hīno 'pi hi vindate 'rthaṃ tasmād aho loka-hitāya guhām ||
Сказал Юдхиштхира: Никакая выгода не может быть обеспечена одним лишь усилием, если ей не суждено быть достигнутой; что предназначено случиться, то и случается — знайте это наверняка. Даже лишённый трёх целей жизни может обрести богатство; потому, увы, ради блага мира эта истина скрыта, словно пещера, и людям трудно её распознать.
युधिछिर उवाच
Effort alone cannot secure what is not destined; what is fated will occur. The verse highlights the tension between human striving (karma) and inevitability (bhāvi), warning that outcomes—especially regarding wealth—do not always correlate with moral or goal-oriented living (trivarga).
In Śānti Parva’s reflective discourse, Yudhiṣṭhira voices a sober observation about how results in the world often appear governed by destiny rather than merit or disciplined pursuit of dharma, artha, and kāma, and he laments that this hard truth remains ‘hidden’ from common understanding.