Adhyāya 159 — Dāna–Dakṣiṇā, Āpaddharma Measures, and Prāyaścitta Classifications
नित्यं गम्भीरतोयाभिरापगाभिरिवोदधि: । कुरुश्रेष्ठ! मनुष्य जन्मकालमें
nityaṁ gambhīratoyābhir āpagābhir ivodadhiḥ | kuruśreṣṭha! manuṣya-janma-kāle bālyāvasthāyāṁ tathā kaumāra-yauvanāvasthāyāṁ ca yena kāraṇena svāni duṣkarmāṇi parityaktuṁ na śaknuvanti, yo manuṣyasya vṛddha-bhāve ’pi jīrṇo na bhavati, sa eva lobhaḥ | yathā gambhīra-toyā bahvyo nadyaḥ saṅgatā api samudraṁ na pūrayanti, tathā katividha-padārtha-lābhe ’pi lobhasya udaraṁ kadācana na pūryate ||
Бхишма сказал: «О лучший из куру, то, что не дает человеку оставить свои дурные деяния — при рождении, в детстве, затем в отрочестве и юности, — и что не стареет даже тогда, когда сам человек становится стар, есть одна лишь жадность. Как океан не наполняется, хотя в него впадают многие глубокие реки, так и чрево жадности не насыщается, сколько бы мирских приобретений ни пришло.»
भीष्म उवाच
Greed (lobha) is insatiable and ageless: it persists from childhood to old age, prevents one from giving up wrongdoing, and cannot be satisfied by accumulating more possessions—like the ocean that never becomes full despite many rivers.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma addresses Yudhishthira (as ‘best of the Kurus’) and uses a vivid natural simile—rivers flowing into the ocean—to explain why craving for gain does not end and why it fuels continued unethical action.