Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
उसने बड़े आदरके साथ हाथ जोड़कर नेत्रोंसे आँसू बहाते हुए वहाँ विश्वामित्रसे कहा --“ब्रह्मन! इस रातके समय आपकी यह कैसी चेष्टा है?--आप क्या करना चाहते हैं?” ।।
ghapaca uvāca: sa bāhu-yojitāñjaliḥ netrābhyāṃ aśrūṇi muñcan tatra viśvāmitram uvāca— “brāhmaṇa! asmin rātri-samaye tava iyaṃ kīdṛśī ceṣṭā? kiṃ kartum icchasi?” || 49 || viśvāmitras tu mātajram uvāca pari-sāntvayan— “bhrātaḥ! kṣudhito ’haṃ gata-prāṇaḥ; ato ’haṃ śva-jāghanim hariṣyāmi.”
Изгой, сложив ладони в почтительном приветствии и проливая слёзы, сказал там Вишвамитре: «О брахман! Что за странное деяние ты замыслил в такую ночную пору? Что ты намерен сделать?» Но Вишвамитра, успокаивая его, ответил: «Брат, меня мучит голод, и жизнь моя на исходе; потому я унесу это собачье бедро».
घपच उवाच
The verse highlights how dharma can become conflicted under extreme distress: preserving life (prāṇa-rakṣaṇa) may press against ordinary rules of purity and permitted food. It also models humane speech—Viśvāmitra consoles and addresses the other as “brother,” indicating compassion even amid transgression driven by necessity.
At night, an outcaste man (Ghapaca/caṇḍāla figure) sees Viśvāmitra attempting to take a dog’s thigh and, with tears and folded hands, questions him. Viśvāmitra replies that he is starving and near death, so he intends to take the meat.