Shloka 45
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
घपच उवाच कः कुतन्त्रीं घटयति सुप्ते चाण्डालपक्कणे । जागर्मि नात्र सुप्तोडस्मि हतो5सीति च दारुण:,चाण्डालने कहा--अरे! चाण्डालोंके घरोंमें तो सब लोग सो गये हैं, फिर कौन यहाँ आकर कुत्तेकी जाँघ लेनेकी चेष्टा कर रहा है? मैं जागता हूँ, सोया नहीं हूँ। मैं देखता हूँ, तू मारा गया। उस क्रूर स्वभाववाले चाण्डालने जब ऐसी बात कही, तब विश्वामित्र उससे डर गये। उनके मुखपर लज्जा घिर आयी। वे उस नीच कर्मसे उद्विग्न हो सहसा बोल उठे --
ghapača uvāca: kaḥ kutantrīṃ ghaṭayati supte cāṇḍālapakkaṇe | jāgarmi nātra supto'smi hato'sīti ca dāruṇaḥ ||
Гхапача сказал: «Кто замышляет здесь это мерзкое дело, когда селение чандал спит? Я бодрствую — я не сплю. Я вижу: ты уже как убитый!» Когда чандала, жестокий по нраву, произнёс это, Вишвамитра испугался; стыд разлился по его лицу. Потрясённый низким поступком, на который он покусился, он внезапно заговорил.
घपच उवाच
Educational Q&A
The passage highlights moral accountability: even under pressure, a base or harmful act provokes social and inner censure, leading to fear and shame. It frames ethical awareness (lajjā, udvega) as a corrective force that can interrupt wrongdoing.
A Caṇḍāla speaker (Ghapača) notices someone attempting a vile act at night in the Caṇḍāla settlement and warns that he is awake and will retaliate. His words frighten Viśvāmitra, who is overcome with shame and agitation at the low deed and then speaks impulsively.