Previous Verse
Next Verse

Shloka 57

Śaraṇāgatapālana—Prastāvanā

Protection of the Refuge-Seeker: Opening of the Kapota Narrative

त्रिवर्गे त्रेविधा पीडानुबन्धास्त्रय एव च | अनुबन्धा: शुभा ज्ञेया: पीडाश्व परिवर्जयेत्‌,धर्म, अर्थ और काम--इन त्रिविध पुरुषार्थोंके सेवनमें लोभ, मूर्खता और दुर्बलता-यह तीन प्रकारकी बाधा-अड़चन उपस्थित होती है। उसी प्रकार उनके शान्ति, सर्वहितकारी कर्म और उपभोग--ये तीन ही प्रकारके फल होते हैं। इन (तीनों प्रकारके) फलोंको शुभ जानना चाहिये; परंतु (उक्त तीनों प्रकारकी) बाधाओंसे यत्नपूर्वक बचना चाहिये

trivarge trevidhā pīḍānubandhās traya eva ca | anubandhāḥ śubhā jñeyāḥ pīḍāś caiva parivarjayet ||

Бхишма сказал: в стремлении к трём целям человеческой жизни — дхарме, артхе и каме — возникают три препятствующие напасти: жадность, глупость и слабость. Так же следуют три вида последствий: мир и покой, деяния на благо всех и наслаждение. Эти последствия следует считать благими, а препятствующие напасти — тщательно избегать.

त्रिवर्गेin the triad of aims (dharma-artha-kama)
त्रिवर्गे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootत्रिवर्ग
FormMasculine, Locative, Singular
त्रिविधाःthreefold
त्रिविधाः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रिविध
FormMasculine, Nominative, Plural
पीडा-अनुबन्धाःconsequences connected with affliction/obstruction
पीडा-अनुबन्धाः:
Karta
TypeNoun
Rootपीडानुबन्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
त्रयःthree
त्रयः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रि
FormMasculine, Nominative, Plural
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root
अनुबन्धाःconsequences/results
अनुबन्धाः:
Karta
TypeNoun
Rootअनुबन्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
शुभाःauspicious/good
शुभाः:
Karta
TypeAdjective
Rootशुभ
FormMasculine, Nominative, Plural
ज्ञेयाःto be known/should be regarded
ज्ञेयाः:
TypeVerb
Rootज्ञा
FormGerundive (तव्य/यत् sense), Masculine, Nominative, Plural
पीडाःafflictions/obstructions
पीडाः:
Karma
TypeNoun
Rootपीडा
FormFeminine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
परिवर्जयेत्should avoid
परिवर्जयेत्:
TypeVerb
Rootपरि+वृज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
D
dharma
A
artha
K
kāma