Shloka 110
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
जिसकी प्रजा सर्वदा करके भारसे पीड़ित हो नित्य उद्विग्न रहती है और नाना प्रकारके अनर्थ उसे सताते रहते हैं, वह राजा पराभवको प्राप्त होता है ।।
yasya prajāḥ sarvadā kṛtvā bhārasena pīḍitāḥ nityam udvignā bhavanti nānāprakāraiś cānarthaiḥ satatam abhibhūyante sa rājā parābhavaṃ prāpnoti | prajā yasya vivardhante sarasīva mahotpalam sa sarvaphalabhāg rājā svargaloke mahīyate |
Брахмадатта сказал: Царь, чьи подданные постоянно угнетены тяготами, вечно тревожны и непрестанно терзаемы многими бедами, приходит к погибели. Но царь, при котором народ неуклонно процветает — словно великие лотосы, распускающиеся в озере, — становится причастным ко всем плодам заслуги и почитается даже в небесных мирах.
ब्रह्मदत्त उवाच
Educational Q&A
A ruler’s dharma is measured by the condition of the people: if subjects are burdened, anxious, and afflicted, the king inevitably falls; if subjects prosper and bloom, the king gains merit and honor, even beyond this life.
Brahmadatta is instructing on rajadharma by contrasting two outcomes: the downfall of a king who oppresses his populace versus the exaltation of a king under whom the populace thrives, illustrated through the image of lotuses flourishing in a lake.