Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Nakula’s Counsel on Yajña, Dāna, and Tyāga (नकुलोपदेशः—यज्ञदानत्यागविचारः)

पितृदेवातिथिकृते समारम्भो5त्र शस्यते । अत्रैव हि महाराज त्रिवर्ग: केवलं फलम्‌,महाराज! गृहस्थ-आश्रममें ही देवताओं, पितरों तथा अतिथियोंके लिये किये जानेवाले आयोजनकी प्रशंसा की जाती है। केवल यहीं धर्म, अर्थ और काम--ये तीनों सिद्ध होते हैं

pitṛdevātithikṛte samārambho 'tra śasyate | atraiva hi mahārāja trivargaḥ kevalaṁ phalam ||

Накула сказал: В укладе жизни домохозяина особенно восхваляются деяния, совершаемые ради предков, богов и гостей. Ибо именно здесь, о царь, три цели жизни — дхарма (праведный долг), артха (материальное благополучие) и кама (законное наслаждение) — поистине и в полноте осуществляются, принося свой надлежащий плод.

पितृदेवातिथिकृतेfor (the sake of) fathers/manes, gods, and guests
पितृदेवातिथिकृते:
Sampradana
TypeNoun
Rootपितृ-देव-अतिथि
FormMasculine, Dative, Singular
समारम्भःundertaking; ceremonial preparation/arrangement
समारम्भः:
Karta
TypeNoun
Rootसमारम्भ
FormMasculine, Nominative, Singular
अत्रhere (in this ashrama/context)
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
शस्यतेis praised; is commended
शस्यते:
TypeVerb
Rootशंस्
FormPresent, Passive, Third, Singular
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
एवindeed; only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
हिfor; indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
त्रिवर्गःthe triad (dharma, artha, kama)
त्रिवर्गः:
Karta
TypeNoun
Rootत्रिवर्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
केवलम्only; exclusively
केवलम्:
TypeIndeclinable
Rootकेवल
फलम्fruit; result
फलम्:
TypeNoun
Rootफल
FormNeuter, Nominative, Singular

नकुल उवाच

N
Nakula
M
Mahārāja (the king addressed)
P
Pitṛs (ancestors)
D
Devas (gods)
A
Atithis (guests)
G
Gṛhastha-āśrama (householder stage)
T
Trivarga (dharma-artha-kāma)