Shloka 53
मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
भीष्म उवाच स तद्वचः शत्रुनिबर्हणे रत- स्तथा चकारावितथं बृहस्पते: । चचार काले विजयाय चारिहा वशं च शत्रूननयत् पुरंदर:,भीष्मजी कहते हैं--युधिष्ठिर! शत्रुओंके संहारमें तत्पर रहनेवाले शत्रुनाशक इन्द्रने बृहस्पतिजीका वह यथार्थ वचन सुनकर वैसा ही किया। उन्होंने उपयुक्त समयपर विजयके लिये यात्रा की और समस्त शत्रुओंको अपने अधीन कर लिया
bhīṣma uvāca | sa tadvacaḥ śatrunibarhaṇe rataḥ tathā cakārāvitathaṁ bṛhaspateḥ | cacāra kāle vijayāya cārihā vaśaṁ ca śatrūn anayat purandaraḥ ||
Бхишма сказал: Индра, сокрушитель врагов, всегда устремлённый к подавлению противников, выслушал истинный совет Брихаспати и поступил в точности согласно ему. Выступив в надлежащее время ради победы, этот покоритель врагов — Пурандара — подчинил себе всех своих неприятелей. Нравственный смысл таков: успех в праведной борьбе зависит не только от силы, но и от умения внимать мудрому наставлению и выбирать верный час для действия.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Victory and effective governance arise from following truthful, expert counsel and acting at the proper time (kāla). Strength alone is insufficient; disciplined strategy guided by wisdom leads to successful subjugation of hostile forces.
Bhishma tells Yudhishthira that Indra listened to Brihaspati’s accurate advice, acted accordingly, marched at the right moment for victory, and thereby brought his enemies under control.