Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

शूरलक्षणवर्णनम् | Marks and Typologies of Martial Temperament

जिद्याक्षा: प्रललाटाश्व निर्मासहनवो5डपि च । वज़बाह्वंगुलीचक्रा: कृशा धमनिसंतता:

jidyākṣāḥ pralalāṭāśva-nirmāsa-hanavo 'lpāpi ca | vajra-bāhv-aṅgulī-cakrāḥ kṛśā dhamani-saṃtatāḥ ||

Бхишма сказал: Те, у кого глаза косо посажены, лоб высок, а челюсти худы, почти без плоти; у кого на руках знак «ваджры», а на пальцах — знак «чакры»; и кто столь иссох, что сеть жил и вен проступает явственно, — такие мужи, едва сойдутся рати, с великой стремительностью врываются в строй врага и становятся для него неодолимы, подобно обезумевшим слонам.

जिद्याक्षाःhaving oblique/squinting eyes
जिद्याक्षाः:
Karta
TypeAdjective
Rootजिद्याक्ष (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रललाटाःhaving prominent/high foreheads
प्रललाटाः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रललाट (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
अश्वनिर्मासहनवःhaving horse-like, fleshless jaws/chins
अश्वनिर्मासहनवः:
Karta
TypeAdjective
Rootअश्व-निर्मास-हनु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
उडपिalso/even
उडपि:
TypeIndeclinable
Rootउडपि (अव्यय)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
वज्रबाह्वङ्गुलीचक्राःhaving vajra-marked arms and wheel-marked fingers
वज्रबाह्वङ्गुलीचक्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootवज्र-बाहु-अङ्गुली-चक्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
कृशाःlean/thin
कृशाः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृश (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
धमनिसंतताःwith veins spread/visible (vein-stretched)
धमनिसंतताः:
Karta
TypeAdjective
Rootधमनि-संतत (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
V
vajra (thunderbolt mark)
C
cakra (discus mark)
E
enemy army (implicit)
M
maddened elephants (simile)

Educational Q&A

The verse presents an epic ideal where a warrior’s bodily signs and bearing are read as indicators of irresistible courage and battlefield efficacy, reinforcing the Kṣatriya ethic of decisive, forceful engagement in war.

Bhīṣma is describing a type of formidable fighter: lean, sinewy men marked with auspicious/terrifying signs (vajra and cakra) who, as soon as combat begins, surge into enemy formations and prove extremely difficult to defeat.