Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

ऋषिसमागमः — युधिष्ठिरस्य शोकवर्णनम्

Sage Assembly and Yudhiṣṭhira’s Articulation of Grief

सो5हं निर्जित्य समरे विजयं सहकेशवम्‌

so'haṃ nirjitya samare vijayaṃ saha-keśavam

Юдхиштхира сказал: «Я, одолев в сражении и стяжав победу вместе с Кешавой (Кришной), …». В этой строке слышится тревожное самосознание: хотя победа добыта при божественной поддержке, ум говорящего не знает покоя, намекая на нравственную тяжесть триумфа, купленного войной.

सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निर्जित्यhaving conquered
निर्जित्य:
TypeVerb
Rootनि√जि (जि—जयने)
Formक्त्वा (ल्यप्), कर्तरि, true
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
विजयम्victory
विजयम्:
Karma
TypeNoun
Rootविजय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formtrue
केशवम्Keshava (Krishna)
केशवम्:
Karma
TypeNoun
Rootकेशव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
K
Keśava (Kṛṣṇa)

Educational Q&A

Victory in war—even when supported by a righteous ally like Keśava—does not automatically resolve moral accountability; the inner reckoning with dharma and the consequences of violence remains.

Yudhiṣṭhira speaks in the aftermath of the great war, acknowledging that he has won the battle and victory with Kṛṣṇa’s support, setting the stage for his ensuing grief, doubt, and inquiry into peace (śānti) and righteous conduct.